Vịnh Hạ Long, theo nghĩa “nơi rồng đáp xuống”, nằm ở vùng Đông Bắc Việt Nam. Đây là một vịnh biển được hình thành từ quá trình phong hóa và xâm thực karst qua hàng triệu năm. Kết quả là một hệ thống đảo đá vôi dày đặc với hình thù đa dạng, tạo nên giá trị cảnh quan và khoa học rõ rệt.
UNESCO đã ghi nhận Vịnh Hạ Long qua ba mốc quan trọng. Năm 1994, vịnh được công nhận về giá trị thẩm mỹ. Năm 2000, vịnh tiếp tục được ghi danh nhờ giá trị địa chất – địa mạo. Đến năm 2023, di sản được mở rộng, kết nối với quần đảo Cát Bà, khẳng định tính liên kết sinh thái trong khu vực.
Vịnh Hạ Long nằm ở bờ tây vịnh Bắc Bộ, thuộc tỉnh Quảng Ninh. Từ Hà Nội, hành trình di chuyển khoảng 160–180 km về phía đông. Khu vực vịnh tiếp giáp thành phố Hạ Long, Cẩm Phả và một phần huyện Vân Đồn.
Vịnh có diện tích khoảng 1.500–1.553 km², với gần 1.969 đảo và núi đá vôi. Khu vực lõi có mật độ đảo cao, tạo điều kiện lý tưởng cho các tuyến du thuyền. Nhiều điểm tham quan đã trở thành biểu tượng, như đảo Titop, hang Sửng Sốt, động Thiên Cung, hang Đầu Gỗ và làng chài Cửa Vạn.
Không gian vịnh trải dài từ khu vực Bãi Cháy, Hòn Gai đến gần biên giới Trung Quốc. Phía đông bắc, vịnh nối với Bái Tử Long – khu vực ít tàu hơn, phù hợp với hành trình yên tĩnh. Phía tây nam, vịnh liên thông với Cát Bà và Lan Hạ, nơi các hành trình dài ngày mà Bhaya Cruises thường khai thác.
Vị trí này tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều tuyến hải trình khác nhau. Du khách có thể bắt đầu từ cảng Tuần Châu, di chuyển qua trung tâm vịnh, rồi tiếp cận các khu vực ít người như Vịnh Bái Tử Long và Vịnh Lan Hạ.
Hang Trinh Nữ nằm ở khu vực đảo Bồ Hòn (giáp với đảo Hang Trống), giữa Vịnh Hạ Long và Vịnh Lan Hạ. Tên gọi “Trinh Nữ” gắn với truyền thuyết một cô gái làm rớt chiếc thuyền xuống lòng hang, sau này hóa thành đá; bãi biển nhỏ ở đây sở hữu vẻ đẹp thơ mộng, nước trong xanh, cát mịn. Đặc biệt, Hang Trinh Nữ còn là di tích khảo cổ quan trọng.
Năm 2000 và 2010, các nhà khảo cổ phát hiện ở đây những dấu tích văn hóa Hạ Long 4.000 năm tuổi cùng nhiều hiện vật gốm sứ cổ, chứng tỏ vùng cửa ngõ Hạ Long từng có cảng biển gốm cổ. Hiện nay, một công ty du lịch (Bhaya Cruises) có khai thác bãi tắm riêng và lối leo lên hang Trinh Nữ cho khách. Du khách có thể leo lên tham quan hang khám phá bức tượng cô gái và bãi biển vắng người.
Hoạt động nổi bật:
Hang Tiên Ông nằm trên đảo Cái Tai (có hình cái tai) thuộc khu đảo Hang Trống ở phía Nam Vịnh Hạ Long, cách bến Tuần Châu khoảng 18 km về phía Đông Nam. Hang này còn có tên Hang Đục (được nhà khảo cổ Thụy Điển Andersson phát hiện lần đầu năm 1937) và Hang Rền trong dân gian. Nơi đây gây ấn tượng với 3 khối nhũ đá lớn giống hình ba ông tiên râu tóc dài, gương mặt phúc hậu nên người xưa đặt tên là Tiên Ông.
Tổng thể động dài khoảng 156 m, chia làm hai phần ngăn cách bởi một khối nhũ đá khổng lồ ở giữa. Cửa động rộng ~50 m, cao 13 m, một bên là vùng chiếu sáng trầm tích vỏ nhuyễn thể còn bên trong là nền hang nhẵn phẳng. Tháng 11/2007, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long cùng Viện khảo cổ khai quật khảo cổ học tại đây, xác định Động Tiên Ông thuộc hệ văn hóa Soi Nhụ, có giá trị cư trú của người Việt cổ cách nay khoảng 8.000–10.000 năm. Sau cải tạo, hang đã được lắp đặt hệ thống đèn chiếu sáng, cầu tàu và lối đi nội thất đảm bảo an toàn cho du khách.
Hoạt động nổi bật:
Làng chài Ba Hang là một làng chài nổi mang đậm vẻ mộc mạc, yên bình bên sườn núi gần động Thiên Cung. Nằm ngay cạnh Đảo Đầu Gỗ, phường Hùng Thắng, thành phố Hạ Long, Ba Hang có khoảng 50 hộ dân chủ yếu đánh bắt cá mưu sinh. Tên làng xuất phát từ truyền thuyết người dân từng đánh bắt và đốt tre gỗ dưới chân núi, khiến ngày nay khách gọi là Ba Hang (Ba = tre, Hang = hang động lộ thiên do người xưa dùng làm kho gỗ).
Làng giữ được phong cảnh nguyên sơ với những căn nhà gỗ nhỏ hẹp, bình dị chỉ khoảng 5–10 m². Khung cảnh làng chài vào buổi sáng thanh bình, buổi chiều buông tàu cá trở về cực kỳ nên thơ. Người dân Ba Hang rất thân thiện, sẵn sàng mời khách lên thuyền đánh cá ban đêm thử trải nghiệm. Ba Hang nổi bật với bầu không khí yên tĩnh và cảnh núi non sừng sững xung quanh.
Hoạt động nổi bật:
Động Mê Cung (còn gọi là động Bung Sảp) nằm trên đỉnh đảo Lờm Bò, cao 25 m so với mực nước biển, cách đảo Titop khoảng 2 km về phía Tây Nam. Nằm trong tuyến tham quan số 2 của Hạ Long (kết hợp với Sửng Sốt, Luồn, Titop, Soi Sim), Động Mê Cung mang vẻ huyền bí đúng như tên gọi. Động dài hơn 100 m, cấu trúc phức tạp nhiều ngăn, phía sau có một hành lang xuống hồ nước ngầm gọi là Hồ Mê Cung.
Khu vực cửa động trải rộng khoảng 40 m² bằng phẳng. Xưa kia Động Mê Cung vốn là di chỉ khảo cổ của văn hóa tiền Hạ Long cách nay 7.000–10.000 năm: ta có thể nhìn thấy từng lớp vỏ ốc biển Melania dày đặc còn bám trên vách đá, cùng nhiều công cụ đá sơ khai được tìm thấy tại đây. Nội thất động có những nhũ đá muôn hình, nhiều cột đá lớn kỳ vĩ hình thành qua hàng vạn năm. Du khách men theo đường bậc đá quanh núi vào trong hang, rồi rẽ vào khám phá từng ngóc ngách bí ẩn. Từ khoang sâu nhất có thể nhìn thấy ánh sáng phản chiếu mặt nước của hồ sâu bên dưới, tạo nên bức tranh sắc màu lung linh. Động được cho là “cung điện cổ xưa dưới lòng đất” với thiên nhiên hoang sơ kỳ vĩ.
Hoạt động nổi bật:
Hang Sửng Sốt (hay còn gọi hang Bồ Hòn) là một trong những hang động nổi tiếng và đẹp nhất tại Vịnh Hạ Long. Hang nằm trên đảo Bồ Hòn, cách thành phố Hạ Long khoảng 8 km về phía Tây Bắc. Hang được phát hiện từ đầu thế kỷ 20 và mở cửa cho khách tham quan từ năm 1993.
Đây là hang có 2 khoang chính rất rộng, ngăn một như một “nhà hát” tự nhiên khổng lồ với độ rộng lên đến hàng chục mét. Trần và vách hang Sửng Sốt được phủ bởi vô số nhũ đá và măng đá muôn hình muôn vẻ kỳ thú, có những cột đá vôi lớn nối trần xuống nền hang như những cây cột nâng đỡ mái vòm. Nhiều du khách nhận xét đây là một trong những hang đẹp và hoành tráng nhất Hạ Long.
Hoạt động nổi bật:
Đảo Titop là một hòn đảo nhỏ nằm cách cảng tàu du lịch Bãi Cháy khoảng 7–8 km về hướng Đông Nam, thuộc vùng lõi Vịnh Hạ Long. Đảo có nguồn gốc địa chất là đá vôi, bờ đảo có những đoạn vách đá dựng đứng, nhưng điểm nổi bật là bãi cát trắng mịn uốn cong ôm chân đảo hướng ra biển mở.
Đảo Titop mang tên thủy thủ Titov (của Liên Xô) – người duy nhất trên thế giới đã chụp ảnh trái Đất từ vũ trụ – bởi lãnh tụ Hồ Chí Minh đã mời ông đến thăm vào tháng 1/1962 và đặt tên kỷ niệm. Tại đây, sau khi cập bến, du khách có thể leo lên đỉnh đảo bằng bậc thang vượt khoảng 300 bậc. Từ đỉnh cao 167 m, toàn cảnh vịnh Hạ Long hiện ra ngoạn mục, với những khối núi đá nhấp nhô trên mặt biển xanh ngọc.
Hoạt động nổi bật:
Động Thiên Cung (còn gọi là Động Cung Trời) nằm trên đảo Đầu Gỗ ở phía Tây Nam Vịnh Hạ Long, cách bến Bãi Cháy khoảng 4 km về phía Nam. Đây được coi là hang động đẹp nhất Hạ Long với diện tích rộng hơn 10.000 m², khám phá từ năm 1993 và hiện đã hoàn thiện hệ thống cầu tàu, cầu thang và chiếu sáng. Động gồm ba khoang nối liền với nhau theo cấp độ dần cao, cả trần và vách rất cao rộng.
Hang nổi bật với hàng ngàn măng đá, nhũ đá lấp lánh đủ màu sắc. Người ta ví Thiên Cung như “cung điện của chúa trời” vì vẻ hoàng tráng của nó. Bước vào động, du khách sẽ thấy những cột đá lớn được kiến tạo tự nhiên qua triệu năm, cùng hệ thống thạch nhũ tráng lệ như chùm đèn pha lê tự nhiên. Theo truyền thuyết, đây là nơi Ngọc Hoàng và Tiên nữ Trinh Nữ làm đám cưới (được khắc họa trên vách đá).
Hoạt động nổi bật:
Bãi tắm Soi Sim nằm trên đảo Soi Sim nhỏ, trong tuyến du lịch số 2 của Vịnh Hạ Long (sau khi tham quan Titop và Sửng Sốt). Đảo Soi Sim cách bến Bãi Cháy khoảng 12 km và cách đảo Titop chỉ khoảng 700 m. Đảo được biết đến như “Zakynthos của Hạ Long” bởi cảnh quan hoang sơ và bãi biển yên ả.
Bãi tắm Soi Sim dài hơn 200 m, với bãi cát trắng mịn và nước biển trong xanh, làn nước nông và êm thích hợp cho gia đình và trẻ em. Soi Sim ít ồn ã hơn các bãi khác, tạo cảm giác thanh bình. Trên đảo có đường mòn lên điểm cao, du khách có thể leo lên đỉnh Soi Sim để ngắm toàn cảnh vịnh Hạ Long hướng đông nam và tây bắc. Kể cả vào mùa thấp điểm, đây vẫn là điểm đến hấp dẫn vì khí hậu dễ chịu và cảnh sắc nguyên sơ.
Hoạt động nổi bật:
Làng chài Cửa Vạn là một ngôi làng nổi lâu đời, nằm tại xã Hùng Thắng, thành phố Hạ Long. Làng nằm “lọt thỏm” giữa hai vịnh Hạ Long và Lan Hạ, cách cảng Tuần Châu khoảng 19–20 km. Với lịch sử tồn tại từ lâu đời và bao quanh là các dãy núi đá vôi hùng vĩ, Cửa Vạn được xem là một trong những làng chài đẹp nhất thế giới.
Đây cũng là một khu dân cư trên mặt nước lớn với hàng trăm căn nhà gỗ nhỏ nối liền trên vịnh. Khí hậu ấm áp, nước vịnh yên tĩnh khiến nơi đây bình yên như tranh vẽ. Làng chài gắn liền với nghề chài lưới truyền thống, người dân nổi tiếng mến khách và hiếu khách. Du khách đến Cửa Vạn thường đi thuyền nan (đò nan) quanh làng để cảm nhận cuộc sống của ngư dân nổi.
Hoạt động nổi bật:
Hang Luồn là một hang động đặc biệt nằm trên đảo Bồ Hòn, ở phía Nam Vịnh Hạ Long, cách bến cảng Tuần Châu và Bãi Cháy khoảng 14 km về phía Đông Nam. Đây là động núi đá vôi có tên “Luồn” vì lối vào đặc biệt: để vào hang phải đi thuyền kayak hoặc đò nan, không thể đi bộ lên như các hang khác. Bởi phần nền hang ngập nước và thông ra biển, du khách sẽ chèo thuyền xuyên qua cổng vòm hang rộng khoảng 60 m, cao khoảng 12 m để vào bên trong.
Cảnh vật bên ngoài và bên trong hang vô cùng hữu tình với làn nước xanh biếc bao quanh và hai bên là núi đá phủ cây cối um tùm. Bến tàu nhỏ nâng cấp đảm bảo an toàn cho du khách neo đậu thuyền. Trong hang, ánh sáng tự nhiên chiếu qua cửa hang lớn tạo nên những vệt sáng lung linh trên vách đá. Hang Luồn không có nhiều nhũ đá mà tạo cảm giác mở rộng, hơi ẩm mát rượi và có thể thấy những đàn khỉ vàng sinh sống trên các mỏm núi gần đó. Đây là điểm dừng độc đáo trong nhiều hành trình khám phá Hạ Long hiện nay.
Hoạt động nổi bật:
Làng nuôi ngọc trai Tùng Sâu là một làng nghề nổi tiếng tại Vịnh Hạ Long, do Công ty Ngọc Trai Hạ Long quản lý. Đây là khu nuôi cấy ngọc trai hàng đầu Việt Nam với lịch sử hơn 50 năm phát triển. Đến Tùng Sâu, du khách được ngắm nhìn hàng ngàn lồng nuôi trai ngọc lơ lửng trên mặt nước.
Nơi đây còn xây dựng cả phòng trưng bày ngọc trai với các sản phẩm như vòng cổ, vòng tay, hoa tai… được chế tác từ ngọc trai Vịnh Hạ Long. Đảo ngọc trai này nằm gần thị trấn Hạ Long, du khách có thể đi cano hoặc tàu du lịch đến tham quan.
Hoạt động nổi bật:
